Strona główna » Szlaki wodne » Orientacyjne opisy » Kanał Augustowski

Kanał Augustowski

Krótka charakterystyka szlaku: sztuczna droga wodna, wykorzystująca częściowo dawne koryta rzek Czarnej Hańczy i Netty, łącząca Niemen z Biebrzą z najwyższym punktem (stanowiskiem szczytowym) przy ujściu Suchej Rzeczki. Na trasie 18 śluz, z czego 3 na Białorusi a 15 w Polsce. Planując spływ należy uwzględnić, że śluzowanie wraz z oczekiwaniem i uiszczeniem opłaty zajmuje zwykle około godziny. Znaczenie dla wodniaków ma zwłaszcza odcinek od ujścia Czarnej Hańczy w Rygolu do Biebrzy. Zapewne najbardziej malowniczy kanał żeglowny w Polsce, zbudowany w latach 1824 - 1838. Zaprojektowany przez Ignacego Prądzyńskiego, wybitnego inżyniera i generała z czasów powstania listopadowego, z zabytkowymi śluzami (najciekawsze i najlepiej zachowane: Sosnówek, Mikaszówka, Perkuć, Paniewo, Swoboda) jest pomnikiem polskiej myśli inżynieryjnej z czasów Królestwa Kongresowego. Śluzowanie w górę jest dużym przeżyciem, gdyż woda do wnętrza śluzy wlewa się przez zastawki we wrotach na oczach śluzowanych. Obecnie bez znaczenia gospodarczego, pełni tylko funkcje turystyczne. Na odcinku Rygol - Augustów na brzegach lasy Puszczy Augustowskiej, a pomiędzy odcinkami stricte kanałowymi piękne jeziora; od Augustowa do Biebrzy szlak bardziej monotonny i mniej uczęszczany. Na odcinku z Rygola do Augustowa sporo wyznaczonych miejsc biwakowych (niektóre ważniejsze wymieniono w opisie). Poniżej Augustowa szlak bez poważniejszej infrastruktury turystycznej.

Położenie: Równina Augustowska i Kotlina Biebrzańska, łączy Niemen z Biebrzą.
Odcinek dostępny dla kajaka: w Polsce Kurzyniec - Dębowo (81,7 km), na Białorusi Kurzyniec - Niemnowo (19,5 km)
Odcinek przepłynięty (data spływu): Rygol - Dębowo (Rygol - Białobrzegi ostatnio lipiec 2009, Białobrzegi - Dębowo lipiec 1993 oraz lipiec 2013)

Informacje o przepłyniętym odcinku:
Ilość dni płynięcia: 4 - 5
Trudność: ZWA
Uciążliwość: u 1
Malowniczość: do Augustowa ***, niżej *

Orientacyjny kilometraż - przeszkody i ciekawostki:

70,5 »
Rygol, ujście Czarnej Hańczy; można stąd popłynąć do granicy z Białorusią na śluzie Kurzyniec przez śluzy Tartak i Kudrynki (11,2 km), z tym, że na śluzach trzeba z reguły kajaki przenosić
70,3
śluza Sosnówek, z lewej miejsce biwakowania
69,1
śluza Mikaszówka, we wsi Mikaszówka ciekawy drewniany kościół, za śluzą malownicze jeziora Mikaszówek i Mikaszewo
63,0
śluza Perkuć, wśród lasu, przy niej interesujący leśny rezerwat przyrody, za nią jezioro Krzywe, w lewo wejście pod mostkiem na nieduże jezioro Kruglak o zatorfionych brzegach
60,9
śluza Paniewo, dwukomorowa, za nią jezioro Paniewo z rozległym biwakiem na północnym brzegu
58,5
jezioro Orle, nad nim z lewej wieś Płaska
57,0
śluza Gorczyca (ostatnie śluzowanie w górę), za nią zarastające jezioro Gorczyckie, przechodzące niezauważalnie w kanał, nad nim stanica wodna Płaska
53,0 »
ujście Suchej Rzeczki z prawej strony, przy ujściu biwak; Suchą Rzeczką można popłynąć pod prąd 1,5 km na jezioro Serwy (u wypływu z jeziora przenoska przez jaz); jezioro Serwy ma 6,5 km długości i dwie duże wyspy; z położonej w połowie długości jeziora wsi Serwy oraz leżącej po drugiej stronie jeziora wsi Małowiste można przewieźć kajaki do Bryzgla nad jezioro Wigry, na początek szlaku Czarnej Hańczy albo do wsi Danowskie nad jeziorem Blizno, na początek szlaku Blizny
47,4
śluza Swoboda (od niej śluzowania odbywają się w dół), za nią piękne jezioro Studzieniczne z licznymi biwakami na południowym brzegu; na początku jeziora prywatny ośrodek wodny i pozostałości stanicy wodnej Swoboda; w końcowej części jeziora na wyspie rezerwat przyrody Brzozowy Grąd, na południowym brzegu wieś Studzieniczna z drewnianym kościołem i murowaną kaplicą na półwyspie, znane sanktuarium maryjne, odwiedzone w 1995 roku przez Jana Pawła II (to zdarzenie upamiętnia interesujący pomnik)
43,5
śluza Przewięź, za nią jezioro Białe Augustowskie o świetnej wodzie; docierają na nie już dość licznie wczasowicze na łódkach startujących w Augustowie
36,7
rzeczka Klonownica, długości 800 m, pod mostem prowadzi na jezioro Necko, wyraźnie brudniejsze, z wieloma ośrodkami wypoczynkowymi; z prawej w zatoce jeziora Necko ujście rzeki Rospudy
35,9 »
rzeka Rospuda
34,3 »
wypływ Kanału z jeziora, z prawej ośrodek PTTK, most i zabudowa miasta Augustowa (warto obejrzeć muzeum Kanału Augusowskiego w starym dworku)
32,8
rozwidlenie: w lewo jaz i dalej Kanał Bystry, prowadzący do jeziora Sajno (2,5 km); obecnie spływ w tamtym kierunku jest prawie niemożliwy, gdyż droga przenoszenia kajaków została zagrodzona metalowymi barierami, aby przenoszenie kajaków nie zakłócało ruchu na bardzo uczęszczanej szosie; w prawo śluza Augustów, tam należy się kierować; na półwyspie między odnogami muzeum Kanału Augustowskiego w starym dworku
31,7
kolejny most w Augustowie
27,3 »
upust w lewo; po spuszczeniu kajaka parędziesiąt centymetrów w dół z zastawki można niedużym kanałem wśród trzcinowiska przedostać się po 500 m do rzeki Sajownicy i nią pod niezbyt silny prąd podpłynąć na jezioro Sajno; jest to najdogodniejsze obecnie połączenie pomiędzy Kanałem Augustowskim a tym jeziorem
26,8 »
śluza Białobrzegi, za nią most; przed mostem można dobić i przenieść kajaki około 60 m na Sajownicę powyżej jazu u jej ujścia do Netty, a następnie Sajownicą pod niezbyt silny prąd popłynąć na jezioro Sajno; za mostem w lewo liczącym około 100 m kanałem (bez przenoski) można przedostać się na rzekę Nettę, która stanowi odtąd alternatywny szlak dla dalszego odcinka Kanału Augustowskiego, znacznie ciekawszy od samego Kanału
19,2
śluza Borki, przed nią z lewej upust do Netty, za nią najdłuższa sześciokilometrowa prosta Kanału
13,2
śluza Sosnowo, przed nią upust do Netty
11,0 »
połączenie Kanału z Nettą, odtąd koryto Kanału poprowadzone dawnym korytem rzeki jest bardziej kręte; wpływamy na teren Biebrzańskiego Parku Narodowego; z lewej rezerwat przyrody Czerwone Bagno
2,0
Polkowo, wieś z prawej strony; w miejscu, gdzie rzeka zbliża się do drogi, dogodne dojście do brzegu; po drugiej stronie drogi można biwakować na ogrodzonym terenie przy sklepie za zgodą właściciela terenu
0,3
śluza Dębowo
0,0 »
połączenie Kanału Augustowskiego z Biebrzą

Literatura: Bronisław Jastrzębski, Turystyczne szlaki wodne Polski, Warszawa 1960; Józef Kuran, Kajakiem po jeziorach augustowskich i suwalskich, Warszawa 1967; Marek Śleszyński, Polska północno-wschodnia, Przewodnik kajakowy, Białystok 2000; Marek Lityński, Czarna Hańcza z Kanałem Augustowskim, Rospudą i Blizną, Warszawa 2003
Augustowskie Towarzystwo Kajakowe (organizuje też spływy białoruskim odcinkiem Kanału) i wielu innych